Zwycięstwo wiary i Triumf woli – Adolf Hitler

Wydarzenia, o których opowiem, sięgają 1933 roku, kiedy kanclerzem Niemiec (wł. Rzeszy Niemieckiej) zostaje Adolf Hitler. Nad światem zbierają się ciemne chmury wieszczące śmierć i zniszczenie, o czym jeszcze nie wiedzą nieświadomi, ale przepełnieni dumą obywatele Rzeszy.

III Rzesza początki

Nazwa „III Rzesza” była nazwą nieoficjalną, jednak powszechnie stosowaną. Gdy Hitler przejął władzę sytuacja w kraju zaczęła się radykalnie zmieniać. Podobnie jak w przypadku rządów Stalina w Rosji radzieckiej, tak i w tym przypadku wprowadzono rządy o charakterze dyktatury. Niemcy hitlerowskie przeistaczały się stopniowo w państwo totalitarne, które krok po kroku zaczęło przejmować kontrolę nad wszystkimi aspektami życia obywateli. Zanim to nastąpiło, Hitler w drodze demokratycznych wyborów został wybrany na kanclerza – mianował go prezydent Paul von Hindenburg, z którym przegrał batalię o prezydenturę. Po śmierci Hindenburga (2 sierpnia 1934) Hitler zastraszając swoich politycznych oponentów oraz opozycję, doprowadza do uchwalenia przez Reichstag ustawę, która przekazuje mu pełnię władzy. W wyniku przeprowadzenia ogólnokrajowego referendum (19 sierpnia 1934), zostaje wybrany Führerem, czyli wodzem Niemiec.

Władza scentralizowana została w osobie Hitlera, a jego słowa miały wyższość nad prawem (analogiczna sytuacja jak w przypadku Stalina). Rząd był skoordynowany, ale dzielił się na frakcje. Każda z frakcji zabiegała o uznanie wodza III Rzeszy w celu uzyskania większych wpływów, władzy. Nazistom udaje się przywrócić stabilność ekonomiczną i radykalnie zredukować bezrobocie dzięki dużym wydatkom wojskowym i gospodarce mieszanej. Na szeroką skalę prowadzono prace publiczne, budowano autostrady. Dzięki stabilizacji gospodarki reżim mógł cieszyć się szerokim poparciem społeczeństwa.

Flaga i godło III Rzeszy

Faszystowska partia NSDAP (Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników), z której wywodził się Hitler, także cieszyła się dużą popularnością. W wyborach w 1932 uzyskała 37% stając się największą partią w Reichstagu (230 mandatów na 608). W kolejnych latach działalności NSDAP charakteryzować będzie wprowadzenie terroru politycznego, totalnej inwigilacji, likwidacja opozycji i program podboju Europy (w konsekwencji ludobójstwo w podbitych krajach na niespotykaną skalę).

Rasizm, antysemityzm i rola Kościoła katolickiego

Rasizm, a w szczególności antysemityzm był dominantą w ideologii nazistowskiej. Lud germański (rasa nordycka) uważany był przez nazistów za najczystszą gałąź rasy aryjskiej, przez co traktowano go jako rasę panów. Żydów oraz przedstawicieli innych narodowości uznawano za niepożądanych (podczas wojny prześladowano, zabijano w czasie tzw. Holocaustu). Członków liberalnej, socjalistycznej i komunistycznej opozycji zabijano, więziono lub skazywano na wygnanie. Gnębiono także kościoły chrześcijańskie, a wielu ich przywódców więziono.

Naziści znaczą budynki zamieszkałe przez Żydów.
Naziści znaczą budynki zamieszkałe przez Żydów.
Klamra od pasa żołnierza niemieckiego z II wojny światowej /Wikipedia/
Klamra od pasa żołnierza niemieckiego z II wojny światowej „Gott mit uns” /Wikipedia/

Dnia 20 lipca 1933 roku III Rzesza zawiera umowę ze Stolicą Apostolską, tzw. Reichskonkordat. Umowa gwarantuje status Kościoła rzymskokatolickiego w Niemczech. Podpisał ją sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej Eugenio Pacelli (przyszły papież Pius XII) oraz wicekanclerz Rzeszy Franz von Papen. Konkordat ten został zgodnie przez historyków uznany za jeden z najbardziej kontrowersyjnych zawartych pomiędzy Watykanem a różnymi państwami. Konkordat ów uznawany jest za legitymizację reżimu nazistowskiego wkrótce po przejęciu władzy przez NSDAP i ograniczenie krytyki reżimu przez katolickich hierarchów. Kościół katolicki tłumaczył się później, że chciał uniknąć jeszcze większemu złu, które mogło spotkać Kościół. Po zakończeniu wojny papież Pius XII utrzymał konkordat pomimo sprzeciwu niemieckich biskupów oraz wbrew woli aliantom, którzy uważali podjęcie takiej decyzji za niewłaściwą.

Podpisanie Reichskonkordatu 20 lipca 1933 w Rzymie. (Od lewej do prawej: prałat Ludwig Kaas (prezes Partii Centrum), wicekanclerz Rzeszy Franz von Papen, sekretarz Kongregacji dla Nadzwyczajnych Spraw Kościoła Giuseppe Pizzardo, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej Eugenio Pacelli, Alfredo Ottaviani oraz urzędnik Reichsministerium des Inneren (ministerstwa spraw wewnętrznych) Rudolf Buttmann) /Wikipedia/
Podpisanie Reichskonkordatu 20 lipca 1933 w Rzymie. (Od lewej do prawej: prałat Ludwig Kaas (prezes Partii Centrum), wicekanclerz Rzeszy Franz von Papen, sekretarz Kongregacji dla Nadzwyczajnych Spraw Kościoła Giuseppe Pizzardo, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej Eugenio Pacelli, Alfredo Ottaviani oraz urzędnik Reichsministerium des Inneren (ministerstwa spraw wewnętrznych) Rudolf Buttmann) /Wikipedia/

Propaganda

Podobnie jak w przypadku propagandy uprawianej przez Stalina, tak i tutaj zastosowano najnowsze zdobycze techniki. Poza prasą i radiem, ogromną rolę odegrał film. Nazistowskie filmy propagandowe cechował prosty i jasny schemat: pozbawiony narracji, bez objaśniających tytułów, przedstawione w chronologicznej kolejności najważniejsze wydarzenia z partyjnego zjazdu. Leni Riefenstahl była tą osobą, która wykorzystując swój reżyserski kunszt, rozsławiała III Rzeszę. Filmy podbiły Europę jak i Stany Zjednoczone pozostawiając w umysłach widzów podziw i uznanie.

Zwycięstwo wiary – był pierwszym z dwóch filmów nakręcony przez Leni. Film był sprawozdaniem z V zjazdu NSDAP odbywającego się w Norymberdze między 30 sierpniem a 3 wrześniem 1933 r.

Triumf woli – to drugi i najważniejszy film propagandowy nakręcony w 1934 podczas zjazdu NSDAP w Norymberdze. Tym razem Leni Riefenstahl nie pożałowano środków. Film wpływał na emocjonalność widza nie tylko dzięki głośnym, wyrazistym przemowom Hitlera, ale również dzięki nowatorskiemu filmowaniu. Do tego wszystkiego dokładały się wielkość uroczystości, perfekcyjnie dopracowane elementy wystąpień uczestników. Film nagrodzony został przez samego ministra propagandy Josepha Goebbelsa (1935), nagrodę zdobył w Wenecji (1935) jako najlepszy zagraniczny film dokumentalny, a w 1937 otrzymał Wielką Nagrodę Paryskiej Wystawy Światowej.

Triumf woli – film

Wypada wspomnieć o czym jest w nim mowa. Przypomnijmy, że jest rok 1934. Odbywa się VI zjazd NSDAP. Warto zwrócić uwagę w jakich górnolotnych słowach się lubowali „otumaniacze” mas. Przemawiali np.:

Otto Dietrich – szef wydziału prasy:

Prawda jest fundamentem, na którym opiera się siła prasy na świecie. Chcemy jedynie prawdy o Niemczech, niczego innego nie żądamy od prasy zagranicznej.

Hans Frank – minister sprawiedliwości:

Podstawą narodowosocjalistycznego państwa jest narodowosocjalistyczne prawo. Dla nas wódz także jest najwyższym sędzią! Te prawa, moi towarzysze, gwarantują bezpieczne życie w narodowosocjalistycznym państwie prawa, wolności i porządku.

Joseph Goebbels – minister propagandy:

Niechaj jasny płomień naszego entuzjazmu nigdy nie zagaśnie! Daje on światło i siłę do tworzenia współczesnej propagandy politycznej. Pochodzi od ludu i oby właśnie od ludu czerpał on swoją siłę. Dobrze jest posiąść władzę opartą na sile, ale lepiej wygrać sobie i utrzymać serce ludu.

mlodziezowka_nsdap
Młodzieżówka NSDAP.

Podczas zjazdu młodzieży Adolf Hitler wygłasza przemówienie, podczas którego padają m.in. te słowa:

Chcemy społeczeństwa bez kast i podziałów. Chcemy aby nasi ludzie kochali pokój, ale żeby byli również odważni. Musicie z tego miłować pokój i być silnymi!

Podczas zjazdu NSDAP pojawia się w filmie biskup Ludwig Müller, który zajmuje jedno z czołowych miejsc na widowni.

To by było na tyle. W Centrum Uwagi do tej pory uwagę poświęciłem dwóm dyktatorom Stalinowi oraz Hitlerowi. Jeden i drugi – trzeba przyznać – mieli „dobre chęci”, a wyszło jak wyszło.

A poniżej znajduje się wspomniany film propagandowy z 1934 roku Triumf woli.

Zachęcam również do zapoznania się z artykułem poświęconym Józefowi Stalinowi – Zniewolenie umysłów.

Wasze komentarze:

O tym już wiesz?

IPN: Plan SB skłócenia Lecha Wałęsy z Anną Walentynowicz

Od jakiegoś czasu jesteśmy świadkami rozmaitych prób oczerniania byłego prezydenta i lidera NSZZ Solidarności Lecha …